Ongehoord 1940 - 1945 - Amusement en propaganda tijdens de bezetting 3 Het Zondagmiddagcabaret van Paulus de Ruiter
AuteurPeter de Ruiter
VertellerPeter de Ruiter
ISBN9789492025418
Duur1 uur
Verschenenmei 2021
Over het luisterboek
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zendt vanuit Londen Radio Oranje uit, de omroep van de Nederlandse regering in ballingschap. Deze zender wil de Nederlander die gebukt gaat onder de bezetting, moed inpraten. Dat gaat allemaal heel voorzichtig, voornamelijk omdat men in Londen niet zo goed weet wat er in het vaderland speelt.
In 1941 en 1942 wordt op Radio Oranje ter verstrooiing ook een cabaretprogramma gemaakt onder de naam De Watergeus. Vanzelfsprekend worden in dat programma de Duitsers en de NSB's over de hekel gehaald.
In Nederland zelf zendt op dat moment onder toezicht van de bezetter de Nederlandse Omroep uit. Die wil tegenwicht bieden tegen de kritiek van Radio Oranje en de spot van De Watergeus en komt met het Zondagmiddagcabaret van Paulus de Ruiter. Paulus de Ruiter is een pseudoniem van Jacques van Tol, een rond de oorlog vermaarde liedjesschrijver en een van de drijvende krachten achter dit cabaret.
Radio Oranje en Paulus de Ruiter spelen pingpong in het beschimpen van elkaars liedjes en conferences. Als de één een spotlied uitzendt over NSB'ers die in de Duitse heilstaat geloven, maakt de ander daar weer een persiflage op. Je kunt het horen in dit derde deel van het luisterboek Ongehoord.
Het vierde deel gaat geheel over Radio Oranje en De Watergeus. Wil je meer horen over deze broeinesten van radiopropaganda tijdens de Tweede Wereldoorlog, luister dan naar de podcast over verzetszanger Peter Siers bij Luisterdoc.
In dit derde deel hoor je de volgende liedjes:
0 The two Leslies: We`re gonna hang out our washing on the Siegfried Line
1 Tune: Waarom hangt de was niet aan de Siegfriedlijn?
Het grootste succesnummer van het Zondagmiddagcabaret is een parodie op een Engels soldatenlied uit 1939. In dat jaar ligt het Engelse leger in Vlaanderen, dat uitdagend laat weten zijn wasgoed te zullen ophangen aan de Siegfriedlijn. Dat is de gepantserde Duitse verdedigingslinie tegen Frankrijk. Maar in juni 1940 moeten de Engelse troepen worden geëvacueerd. De wasjes moeten voortaan weer in Engeland worden gedaan. Nazisympathisanten vragen zich honend af waarom die was nog steeds niet aan de Siegfriedlijn hangt.
2 Jan Brink met Draai je hoofd om op straat
Een opmerkelijk openhartig liedje over NSB'ers, die door familieleden, vrienden en kennissen met de nek worden aangekeken. De partijgenoten kunnen troost putten uit het feit dat ook de eerste liberalen en de eerste socialisten met hoon werden overladen.
3 ABCD-Kwartet: Op de hoek van de straat staat een Nederlander
Als er één liedje is de de oorlog heeft overleefd, is het ... Op de hoek van de straat staat een NSB'er (van Jetty Paerl / Radio Oranje) Het cabaret van Paulus de Ruiter dient Radio Oranje van repliek met... Op de hoek van de straat staat een Nederlander
4 Jan Brink: De onderwereld-Nederlander
De tekst van De onderwereld-Nederlander is zogenaamd door een anonieme luisteraar naar het Zondagmiddagcabaret gestuurd. Deze landgenoot stelt alleen zijn eigen belangen voorop. Hij werkt overheidsmaatregelen tegen, hij gelooft voetstoots wat het haatzaaiende Londen beweert en hij handelt daarmee vanzelfsprekend tegen de Nederlandse volksaard.
5 Jan Brink: De uitgekookte
Opnieuw een protest tegen de houding die veel Nederlanders tijdens de oorlog innemen: heulen met Londen en tegelijk de hielen likken van de Duitsers. Het Zondagmiddagcabaret huichelt dat het nog respectabeler is als iemand echt voor de geallieerden kiest dan zo karakterloos de kat uit de boom te kijken.
6 Bartoes: Hallo, hallo, u spreekt met Sluik de Slachter
De levensmiddelen zijn op de bon, dus ook het vlees. Maar sommige slagers weten nog wel eens een clandestien geslacht stukje vlees op de kop te tikken. Zij worden bezongen als zijnde onbetrouwbare sujetten.
In 1941 en 1942 wordt op Radio Oranje ter verstrooiing ook een cabaretprogramma gemaakt onder de naam De Watergeus. Vanzelfsprekend worden in dat programma de Duitsers en de NSB's over de hekel gehaald.
In Nederland zelf zendt op dat moment onder toezicht van de bezetter de Nederlandse Omroep uit. Die wil tegenwicht bieden tegen de kritiek van Radio Oranje en de spot van De Watergeus en komt met het Zondagmiddagcabaret van Paulus de Ruiter. Paulus de Ruiter is een pseudoniem van Jacques van Tol, een rond de oorlog vermaarde liedjesschrijver en een van de drijvende krachten achter dit cabaret.
Radio Oranje en Paulus de Ruiter spelen pingpong in het beschimpen van elkaars liedjes en conferences. Als de één een spotlied uitzendt over NSB'ers die in de Duitse heilstaat geloven, maakt de ander daar weer een persiflage op. Je kunt het horen in dit derde deel van het luisterboek Ongehoord.
Het vierde deel gaat geheel over Radio Oranje en De Watergeus. Wil je meer horen over deze broeinesten van radiopropaganda tijdens de Tweede Wereldoorlog, luister dan naar de podcast over verzetszanger Peter Siers bij Luisterdoc.
In dit derde deel hoor je de volgende liedjes:
0 The two Leslies: We`re gonna hang out our washing on the Siegfried Line
1 Tune: Waarom hangt de was niet aan de Siegfriedlijn?
Het grootste succesnummer van het Zondagmiddagcabaret is een parodie op een Engels soldatenlied uit 1939. In dat jaar ligt het Engelse leger in Vlaanderen, dat uitdagend laat weten zijn wasgoed te zullen ophangen aan de Siegfriedlijn. Dat is de gepantserde Duitse verdedigingslinie tegen Frankrijk. Maar in juni 1940 moeten de Engelse troepen worden geëvacueerd. De wasjes moeten voortaan weer in Engeland worden gedaan. Nazisympathisanten vragen zich honend af waarom die was nog steeds niet aan de Siegfriedlijn hangt.
2 Jan Brink met Draai je hoofd om op straat
Een opmerkelijk openhartig liedje over NSB'ers, die door familieleden, vrienden en kennissen met de nek worden aangekeken. De partijgenoten kunnen troost putten uit het feit dat ook de eerste liberalen en de eerste socialisten met hoon werden overladen.
3 ABCD-Kwartet: Op de hoek van de straat staat een Nederlander
Als er één liedje is de de oorlog heeft overleefd, is het ... Op de hoek van de straat staat een NSB'er (van Jetty Paerl / Radio Oranje) Het cabaret van Paulus de Ruiter dient Radio Oranje van repliek met... Op de hoek van de straat staat een Nederlander
4 Jan Brink: De onderwereld-Nederlander
De tekst van De onderwereld-Nederlander is zogenaamd door een anonieme luisteraar naar het Zondagmiddagcabaret gestuurd. Deze landgenoot stelt alleen zijn eigen belangen voorop. Hij werkt overheidsmaatregelen tegen, hij gelooft voetstoots wat het haatzaaiende Londen beweert en hij handelt daarmee vanzelfsprekend tegen de Nederlandse volksaard.
5 Jan Brink: De uitgekookte
Opnieuw een protest tegen de houding die veel Nederlanders tijdens de oorlog innemen: heulen met Londen en tegelijk de hielen likken van de Duitsers. Het Zondagmiddagcabaret huichelt dat het nog respectabeler is als iemand echt voor de geallieerden kiest dan zo karakterloos de kat uit de boom te kijken.
6 Bartoes: Hallo, hallo, u spreekt met Sluik de Slachter
De levensmiddelen zijn op de bon, dus ook het vlees. Maar sommige slagers weten nog wel eens een clandestien geslacht stukje vlees op de kop te tikken. Zij worden bezongen als zijnde onbetrouwbare sujetten.
